نحوه استعلام گواهینامه ATEX و بررسی اعتبار آن

استعلام گواهینامه ATEX یکی از مهم‌ترین مراحل هنگام خرید و بررسی تجهیزات ضد انفجار است. وجود عبارت ATEX، علامت CE یا حتی یک فایل Certificate به‌تنهایی برای اطمینان از اعتبار گواهینامه کافی نیست.

برای بررسی یک گواهینامه ATEX باید اطلاعات درج‌شده روی Certificate، مشخصات تولیدکننده و محصول، مرجع صادرکننده، استانداردهای مورد استفاده و Ex Marking با یکدیگر تطبیق داده شوند.

در این مقاله، روش‌های مختلف استعلام و بررسی اصالت گواهینامه ATEX را مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم.

گواهینامه ATEX چیست؟

ATEX به الزامات اروپایی مربوط به تجهیزات و سیستم‌های حفاظتی مورد استفاده در محیط‌های مستعد انفجار اشاره دارد.

الزامات مربوط به تجهیزات و سیستم‌های حفاظتی برای استفاده در محیط‌های بالقوه انفجاری در Directive 2014/34/EU مشخص شده است.

بسته به نوع محصول و روش ارزیابی انطباق، ممکن است مدارک مختلفی در فرآیند ATEX صادر شود. بنابراین هنگام بررسی Certificate، علاوه بر اصالت سند، باید نوع گواهینامه و محدوده پوشش آن نیز مورد توجه قرار گیرد.

بیشتر بخوانید: استاندارد اتکس چیست ؟ صفر تا صد استاندارد اتکس

چرا استعلام گواهینامه ATEX اهمیت دارد؟

تجهیزات ضد انفجار در محیط‌هایی استفاده می‌شوند که وجود گاز، بخار یا گردوغبار قابل اشتعال می‌تواند خطر ایجاد کند. به همین دلیل، هنگام خرید این تجهیزات نباید صرفاً به نام برند یا درج عبارت ATEX روی محصول اکتفا کرد.

استعلام گواهینامه ATEX کمک می‌کند مشخص شود:

• گواهینامه واقعاً توسط مرجع مربوطه صادر شده است یا خیر؟
• Certificate مربوط به کدام محصول و مدل است
• مرجع صادرکننده صلاحیت لازم را داشته است یا خیر؟
• چه استانداردهایی در ارزیابی محصول استفاده شده‌اند؟
• اطلاعات گواهینامه با محصول واقعی مطابقت دارد یا خیر؟
• وضعیت و نسخه گواهینامه چیست؟

روش‌های استعلام گواهینامه ATEX

برای بررسی اصالت و وضعیت یک گواهینامه ATEX، چند روش وجود دارد. بسته به اطلاعات موجود و مرجع صادرکننده، می‌توان از منابع آنلاین یا مکاتبه مستقیم استفاده کرد.

– بررسی شماره گواهینامه ATEX

ابتدا Certificate Number یا شماره گواهینامه را از روی سند پیدا کنید.

این شماره یکی از اصلی‌ترین اطلاعات برای شناسایی Certificate است. هنگام جستجو یا مکاتبه با مرجع صادرکننده، شماره گواهینامه را دقیقاً مطابق سند وارد کنید.

با این حال، وجود یک شماره روی PDF به‌تنهایی به معنی معتبر بودن گواهینامه نیست و باید اطلاعات آن با مرجع صادرکننده تطبیق داده شود.

– بررسی مرجع صادرکننده

در گواهینامه باید مشخص باشد که ارزیابی توسط چه مرجع صادرکننده ای انجام شده است.

برای تجهیزات مشمول ATEX، اطلاعات مرجع صادرکننده را می‌توان با اطلاعات رسمی موجود در سامانه NANDO کمیسیون اروپا مقایسه کرد.

در این مرحله باید بررسی شود که مرجع موردنظر برای Directive 2014/34/EU و حوزه مربوط به محصول موردنظر، صلاحیت لازم را داشته باشد.

صرف وجود نام یک شرکت در فهرست نهادهای اروپایی به این معنی نیست که آن شرکت برای تمام انواع تجهیزات و فرآیندهای ارزیابی ATEX صلاحیت دارد.

– استعلام مستقیم از سازمان صادرکننده ATEX

یکی از روش‌های مهم برای تأیید اصالت گواهینامه ATEX، تماس مستقیم با سازمان صادرکننده Certificate است.

اگر گواهینامه در یک پایگاه آنلاین قابل جستجو نباشد، یا درباره اصالت و وضعیت آن ابهامی وجود داشته باشد، می‌توان از طریق ایمیل رسمی سازمان صادرکننده درخواست تأیید کرد.

برای این کار بهتر است آدرس ایمیل را از وب‌سایت رسمی همان سازمان دریافت کنید و به آدرس‌هایی که صرفاً توسط فروشنده یا شخص ثالث ارائه شده‌اند اکتفا نکنید.

در ایمیل استعلام می‌توان اطلاعات زیر را ارسال کرد:

• Certificate Number
• نام Manufacturer
• نام و مدل محصول
• تاریخ صدور Certificate

همچنین می‌توان از سازمان صادرکننده درخواست کرد موارد زیر را تأیید کند:

• آیا Certificate توسط این سازمان صادر شده است؟
• آیا شماره گواهینامه با سوابق آن سازمان مطابقت دارد؟
• آیا Certificate در حال حاضر معتبر و فعال است؟
• آیا گواهینامه مربوط به تولیدکننده و مدل ذکرشده است؟
• آیا نسخه ارائه‌شده، آخرین نسخه معتبر Certificate است؟

پاسخ رسمی مرجع صادرکننده می‌تواند در مواردی که امکان استعلام آنلاین وجود ندارد، یکی از روش‌های مستقیم برای تأیید اصالت گواهینامه باشد.

– تطبیق مشخصات تولیدکننده و محصول

پس از شناسایی Certificate، اطلاعات آن را با محصول واقعی مقایسه کنید.

مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

• نام تولیدکننده (Manufacturer)
• آدرس تولیدکننده
• نام محصول
• مدل یا Type
• کد محصول
• مشخصات فنی

اگر Certificate برای یک مدل خاص صادر شده باشد، نمی‌توان بدون بررسی مستندات نتیجه گرفت که مدل دیگری از همان برند نیز تحت همان گواهینامه قرار دارد.

در صورتی که چند مدل در یک Certificate پوشش داده شده باشند، این موضوع باید در بخش Product Description یا ضمائم گواهینامه مشخص شده باشد.

– بررسی Ex Marking

Ex Marking یکی از مهم‌ترین بخش‌های فنی گواهینامه تجهیزات ضد انفجار است.

برای مثال:

II 2G Ex db IIC T6 Gb

هر بخش از این عبارت اطلاعات مشخصی درباره گروه تجهیز، نوع محیط، روش حفاظت، گروه گاز، کلاس دمایی و سطح حفاظت تجهیز ارائه می‌کند.

بنابراین Marking درج‌شده روی خود محصول باید با اطلاعات موجود در Certificate مطابقت داشته باشد.

تفاوت قابل توجه میان Ex Marking محصول و گواهینامه، موضوعی است که باید پیش از تأیید انطباق تجهیز بررسی شود.

– بررسی استانداردهای درج‌شده در Certificate

در گواهینامه معمولاً استانداردهایی که در فرآیند ارزیابی محصول مورد استفاده قرار گرفته‌اند نیز ذکر می‌شوند.

بسته به نوع تجهیز و روش حفاظت، ممکن است استانداردهای مختلف خانواده IEC 60079 یا استانداردهای مرتبط در Certificate درج شده باشند.

این استانداردها باید با نوع تجهیز و روش حفاظت آن مرتبط باشند.

آیا گواهینامه ATEX تاریخ انقضا دارد؟

نمی‌توان برای تمام گواهینامه‌های ATEX یک تاریخ انقضای یکسان در نظر گرفت.

وضعیت گواهینامه باید با توجه به نوع آن، الزامات مربوط به آن، نسخه جاری و تغییرات بررسی شود.

بنابراین صرف مشاهده یک تاریخ روی سند، به‌تنهایی معیار کافی برای تعیین وضعیت فعلی گواهینامه نیست.

همچنین یک گواهینامه خاص ممکن است تنها بخشی از فرآیند ارزیابی انطباق محصول را پوشش دهد و برای بررسی کامل انطباق، سایر مدارک موردنیاز نیز باید در نظر گرفته شوند.

آیا وجود علامت ATEX روی محصول به معنی معتبر بودن گواهینامه است؟

خیر،

وجود عبارت ATEX یا علامت‌های مربوط به انطباق روی محصول، به‌تنهایی اصالت یک گواهینامه را اثبات نمی‌کند.

برای بررسی اعتبار، باید اطلاعات محصول و گواهینامه با مرجع صادرکننده و الزامات مربوطه تطبیق داده شوند.

به همین دلیل هنگام خرید تجهیزات ضد انفجار، دریافت Certificate مربوط به همان مدل محصول و بررسی اطلاعات آن اهمیت زیادی دارد.

تفاوت استعلام ATEX و IECEx

ATEX و IECEx دو سیستم متفاوت در زمینه تجهیزات مورد استفاده در محیط‌های مستعد انفجار هستند.

در سیستم IECEx، یک سامانه رسمی آنلاین برای جستجوی گواهینامه‌ها وجود دارد و می‌توان اطلاعات IECEx Certificate of Conformity را با استفاده از شماره Certificate بررسی کرد.

در مورد ATEX، روش بررسی به نوع Certificate و مرجع صادرکننده بستگی دارد و الزاماً یک پایگاه عمومی واحد مشابه IECEx برای تمام گواهینامه‌ها وجود ندارد.

به همین دلیل، در صورت نبود امکان جستجوی آنلاین Certificate، مکاتبه مستقیم با مرجع صادرکننده می‌تواند روش مناسبی برای بررسی اصالت سند باشد.

چک‌لیست استعلام گواهینامه ATEX

برای بررسی یک Certificate بهتر است موارد زیر کنترل شوند:

Verifiable information	اطلاعات قابل بررسی
Certificate Number	شماره گواهینامه
Manufacturer	نام تولیدکننده
Product / Type	نام و مدل محصول
Notified Body	مرجع صادرکننده
Scope	حوزه صلاحیت مرجع
Directive	دستورالعمل مربوطه
Ex Marking	مشخصات حفاظت ضد انفجار
Standards	استانداردهای استفاده‌شده
Revision	نسخه گواهینامه
Supplement	اصلاحیه‌ها و ضمائم
Certificate Status	وضعیت گواهینامه
Product Specification	تطبیق با محصول واقعی

نتیجه‌گیری

برای اطمینان از اعتبار گواهینامه ATEX، می‌توان از سه روش اصلی استفاده کرد:

گزینه اول: استعلام آنلاین

شماره گواهینامه، اطلاعات مرجع صادرکننده و مشخصات گواهینامه را بررسی کرده و اطلاعات مرجع صادرکننده را از منابع رسمی، از جمله NANDO، تطبیق دهید.

گزینه دوم: استعلام مستقیم از صادرکننده

در صورتی که گواهینامه در سامانه آنلاین قابل جستجو نباشد، می‌توان از طریق ایمیل رسمی سازمان صادرکننده، اصالت، وضعیت و مشخصات گواهینامه را مستقیماً استعلام کرد.

گزینه سوم: بررسی و تطبیق فنی

مشخصات گواهینامه را با محصول واقعی مقایسه کنید؛ از جمله Manufacturer، Model، Ex Marking، Standards، Revision و Supplement. این روش برای اطمینان از اینکه گواهینامه واقعاً مربوط به همان محصول است اهمیت ویژه‌ای دارد.

در عمل، ترکیب این سه روش می‌تواند بررسی کامل‌تری از اصالت و وضعیت گواهینامه ATEX ارائه دهد.