تفاوت گواهینامه ATEX و CNEX چیست؟

در صنایع پرخطر مثل نفت، گاز، پتروشیمی، معادن و کارخانجات شیمیایی، امنیت اولین اولویت است. تجهیزات ضد انفجار باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در شرایط خاص، از ایجاد جرقه یا انفجار جلوگیری کنند. اما نکته مهم این است که هر منطقه جغرافیایی، استانداردها و گواهینامه‌های مخصوص به خود را دارد.

دو مورد از مهم‌ترین این گواهینامه‌ها ATEX (اروپا) و CNEX (چین) هستند که برای تأیید تجهیزات ضد انفجار صادر می‌شوند. در این مقاله، به تفاوت گواهینامه ATEX و CNEX، علائم، و راهنمای انتخاب استاندارد مناسب می‌پردازیم. 

معرفی گواهینامه ATEX و حوزه کاربرد آن

استاندارد ATEX برگرفته از عبارت ATmosphères EXplosibles است و در اتحادیه اروپا الزامی است. این استاندارد بر اساس دو دستورالعمل اصلی صادر می‌شود:

1. ATEX 2014/34/EU – مربوط به تجهیزات و سیستم‌های حفاظتی مورد استفاده در محیط‌های مستعد انفجار.
2. ATEX 1999/92/EC – مربوط به الزامات ایمنی محیط‌های کاری با خطر انفجار.

ویژگی‌ها و حوزه کاربرد ATEX:

• منطقه جغرافیایی: کشورهای عضو اتحادیه اروپا و کشورهای همسو با این استاندارد.
• کاربرد: تمامی تجهیزات برقی و مکانیکی که در محیط‌های دارای گاز، بخار، گرد و غبار یا فیبرهای قابل اشتعال کار می‌کنند.
• صنایع هدف: نفت و گاز، پتروشیمی، داروسازی، صنایع غذایی، صنایع چوب و کاغذ.
• اهمیت: بدون داشتن گواهینامه ATEX، هیچ تجهیزی حق فروش و استفاده در اروپا را ندارد.

معرفی گواهینامه CNEX و حوزه کاربرد آن

گواهینامه CNEX مربوط به مرکز ملی ایمنی انفجار چین (China National Explosive Safety) است و استانداردهای خاص خود را دارد. این گواهینامه برای ورود تجهیزات ضد انفجار به بازار چین الزامی است.

ویژگی‌ها و حوزه کاربرد CNEX:

• منطقه جغرافیایی: چین و برخی کشورهای آسیایی که استانداردهای چین را پذیرفته‌اند.
• کاربرد: تجهیزات الکتریکی، مکانیکی و ابزار دقیق مورد استفاده در مناطق مستعد انفجار.
• صنایع هدف: پالایشگاه‌ها، صنایع شیمیایی، معدن‌کاری، نیروگاه‌ها.
• اهمیت: گواهینامه CNEX تضمین می‌کند که محصول تحت آزمون‌های سخت‌گیرانه چین قرار گرفته و برای شرایط خاص آن کشور مناسب است.
• 
  

بررسی تفاوت گواهینامه ATEX و CNEX

با وجود اینکه گواهینامه‌های ATEX و CNEX هر دو برای تضمین ایمنی تجهیزات ضد انفجار در محیط‌های مستعد طراحی شده‌اند، تفاوت‌های مهمی بین آن‌ها وجود دارد که دانستن این موارد به شما کمک می‌کند استاندارد درست را انتخاب کنید. تفاوت گواهینامه ATEX و CNEX در چند بخش اصلی دسته‌بندی می‌شوند:

۱. مرجع صادرکننده

گواهینامه ATEX توسط سازمان‌های مورد تأیید اتحادیه اروپا صادر می‌شود. این سازمان‌ها مجاز هستند تجهیزات ضد انفجار را طبق دستورالعمل‌های ATEX 2014/34/EU بررسی و تأیید کنند. در مقابل، گواهینامه CNEX توسط مرکز ملی ایمنی انفجار چین (China National Explosive Safety) و نهادهای وابسته به آن صادر می‌شود که استانداردهای داخلی چین را اجرا می‌کنند.

۲. منطقه اعتبار

ATEX در تمامی کشورهای عضو اتحادیه اروپا و برخی کشورهای همسو (مانند ترکیه و نروژ) اعتبار دارد. اگر تجهیزات شما گواهینامه ATEX نداشته باشند، اجازه ورود به بازار اروپا را نخواهند داشت. CNEX عمدتاً در چین و برخی کشورهای آسیایی معتبر است. برای ورود تجهیزات به بازار چین، داشتن CNEX الزامی است.

۳. زبان مستندات

در فرآیند صدور ATEX، مستندات به زبان انگلیسی یا زبان رسمی کشور عضو اتحادیه اروپا ارائه می‌شود و همین باعث می‌شود این گواهینامه در بازار جهانی قابل‌استفاده‌تر باشد. CNEX نیازمند مستندات به زبان چینی (ماندارین) است و تمامی علائم و گزارش‌ها نیز باید مطابق با زبان و فرمت استاندارد چین باشند.

۴. استانداردهای مرتبط

ATEX بر اساس استانداردهای بین‌المللی IEC 60079 و نسخه اروپایی آن EN 60079 تدوین شده است. CNEX نیز از استاندارد بین‌المللی IEC 60079 استفاده می‌کند اما نسخه بومی‌شده آن در چین با کد GB3836 شناخته می‌شود که شامل تغییرات و الزامات خاص این کشور است.

۵. سخت‌گیری در آزمون‌ها

آزمون‌های ATEX بسیار سخت‌گیرانه و مطابق با الزامات دقیق اتحادیه اروپا انجام می‌شوند. این آزمون‌ها شامل بررسی طراحی، کیفیت ساخت، مقاومت در برابر انفجار، و بررسی دوام در شرایط محیطی مختلف است. CNEX نیز آزمون‌های سختی دارد اما بعضی از آن‌ها با تمرکز بر شرایط خاص چین (مثل رطوبت و آلودگی صنعتی بالا) طراحی شده‌اند.

۶. علامت اختصاری

روی تجهیزات دارای ATEX علامت Ex به همراه شماره استاندارد و اطلاعات گروه‌بندی درج می‌شود. در CNEX علاوه بر علامت Ex، لوگوی رسمی CNEX و شماره گواهینامه درج می‌شود تا مشخص شود محصول توسط مرکز ملی ایمنی انفجار چین تأیید شده است.

هرچند هر دو گواهینامه با هدف ایمنی در محیط‌های انفجاری ایجاد شده‌اند، اما تفاوت‌های مهمی دارند. جدول زیر مقایسه کلی این دو گواهینامه را نشان می‌دهد:

ویژگی	ATEX (اروپا)	CNEX (چین)
مرجع صادرکننده	اتحادیه اروپا و سازمان‌های مجاز ATEX	مرکز ملی ایمنی انفجار چین (CNEX)
منطقه اعتبار	اروپا و کشورهای همسو	چین و برخی کشورهای آسیایی
زبان مستندات	انگلیسی یا زبان رسمی کشور عضو	چینی (ماندارین)
استانداردهای مرتبط	IEC 60079، EN 60079	GB3836، IEC 60079
سخت‌گیری در آزمون‌ها	بسیار بالا، مطابق با مقررات اتحادیه اروپا	بالا، با شرایط محیطی خاص چین
علامت اختصاری	Ex + شماره استاندارد	Ex + شماره استاندارد + CNEX Logo

مقایسه علائم و کدگذاری روی تجهیزات ضد انفجار

یکی از مهمترین تفاوت گواهینامه ATEX و CNEX، شکل و نحوه درج علائم روی بدنه تجهیزات است.

علائم در ATEX

• شامل عبارت Ex به معنای ضد انفجار.
• دارای کد منطقه (Zone) و گروه تجهیزات (Group I یا II).
• درج شماره گواهینامه و نام مرجع صادرکننده.

مثال:
II 2G Ex d IIB T4 Gb (کد گذاری تجهیزات – EX Marking)
ECM 20ATEX1234X (شماره گواهینامه)

علائم در CNEX

• شامل علامت Ex به همراه لوگوی رسمی CNEX.
• کد گروه تجهیزات و نوع حفاظت مطابق استاندارد GB3836.
• شماره گواهینامه به زبان چینی یا ترکیبی از حروف و اعداد.

مثال:
Ex d IIB T4 Gb (کد گذاری تجهیزات – EX Marking)
CNEX 21.1234X (شماره گواهینامه)

استاندارد تجهیزات ضد انفجار

انتخاب استاندارد مناسب تجهیزات ضد انفجار بر اساس بازار هدف

انتخاب بین ATEX و CNEX بستگی به این دارد که محصول شما در کدام بازار عرضه خواهد شد.

• برای صادرات به اروپا: گواهینامه ATEX الزامی است.
• برای صادرات یا استفاده در چین: گواهینامه CNEX مورد نیاز است.
• برای بازارهای بین‌المللی: داشتن هر دو گواهینامه، شانس فروش محصول را بیشتر می‌کند.

نکته مهم: فروشگاه صهبا انواع تجهیزات ضد انفجار با گواهینامه ATEX و CNEX را عرضه می‌کند، از جمله:

• چراغ ضد انفجار
• جعبه تقسیم ضد انفجار
• گلند ضد انفجار
• دوربین ضد انفجار
• شلنگ ضد انفجار

با خرید از صهبا، می‌توانید مطمئن باشید که تجهیزات انتخابی شما مطابق با استانداردهای معتبر بین‌المللی هستند.

جمع‌بندی

شناخت تفاوت‌ گواهینامه ATEX و CNEX برای افرادی که در حوزه تجهیزات ضد انفجار فعالیت می‌کنند، حیاتی است. انتخاب استاندارد درست به معنای رعایت کامل قوانین و تضمین ایمنی محیط کاری است.

چه به دنبال تجهیزاتی برای یک پروژه در اروپا باشید، چه برای چین، فروشگاه صهبا می‌تواند شما را در انتخاب بهترین محصولات با گواهینامه‌های معتبر راهنمایی کند.

سوالات متداول 

۱. گواهینامه ATEX چیست و چه کاربردی دارد؟

گواهینامه ATEX یک استاندارد اروپایی برای تجهیزات مورد استفاده در محیط‌های مستعد انفجار است. این گواهینامه تضمین می‌کند که محصول در برابر خطرات ناشی از گازها، بخارات و گرد و غبار قابل اشتعال ایمن است و اجازه فروش در بازار اتحادیه اروپا را دارد.

۲. گواهینامه CNEX چیست و در کجا معتبر است؟

CNEX استاندارد رسمی چین برای تأیید ایمنی تجهیزات ضد انفجار است. این گواهینامه توسط مرکز ملی ایمنی انفجار چین صادر می‌شود و برای ورود تجهیزات به بازار چین الزامی است.

۳. آیا داشتن گواهینامه ATEX برای فروش تجهیزات در چین کافی است؟

خیر. اگرچه ATEX در سطح جهانی شناخته شده است، اما برای فروش یا استفاده از تجهیزات ضد انفجار در چین، باید گواهینامه CNEX دریافت کنید.

۴. چه تفاوتی بین استانداردهای فنی ATEX و CNEX وجود دارد؟

هر دو بر اساس استاندارد بین‌المللی IEC 60079 هستند، اما ATEX نسخه اروپایی (EN 60079) را دنبال می‌کند و CNEX نسخه بومی‌شده چین با کد GB3836 را دارد که الزامات خاص شرایط محیطی چین را در نظر می‌گیرد.

۵. فروشگاه صهبا چه نوع تجهیزاتی با این گواهینامه‌ها ارائه می‌دهد؟

فروشگاه صهبا انواع تجهیزات ضد انفجار شامل چراغ ضد انفجار، جعبه تقسیم ضد انفجار، گلند ضد انفجار، دوربین ضد انفجار و شلنگ ضد انفجار را با گواهینامه‌های معتبر ATEX و CNEX عرضه می‌کند.